• TwitterFacebookRss feed

Η κρίση των τραπεζών παίρνει διαστάσεις μοναδικού ιστορικού γεγονότος


Του Μ. Αναστασίου

Καθώς ο τραπεζικός κλάδος αποδείχτηκε ο αδύναμος κρίκος της τρέχουσας κρίσης, το εύρος και το βάθος των ανακατατάξεων που συντελείται, αλλάζει ήδη τη δομή του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Κολοσσοί, οι οποίοι μέχρι πρόσφατα πρωταγωνιστούσαν στο παγκόσμιο διατραπεζικό σύστημα, είτε εξαγοράστηκαν είτε δέχθηκαν σημαντικές ενέσεις ρευστότητας, καθώς θεωρήθηκαν ουσιώδεις για τη διατήρηση της ομαλής λειτουργίας των αγορών, είτε κρατικοποιήθηκαν με σκοπό την αποφυγή της πιθανότητας ενός παγκόσμιου κραχ με τη μορφή μίας μεγάλης οικονομικής σύνθλιψης.
Αν και από πλευράς αποτιμήσεων, οι μετοχές του κλάδου διακινούνται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα έως ότου υπάρξει μεγαλύτερη διαφάνεια και επιστροφή στη σταθερότητα των ισολογισμών, ο τομέας θα συνεχίσει να βρίσκεται στη γωνία. Η ποιότητα των ενεργητικών, οι πιέσεις στην εξεύρεση ρευστότητας, οι καταρρεύσεις τραπεζών, οι κυβερνητικές παρεμβάσεις και οι όποιες, ενδεχομένως και σπασμωδικές ρυθμιστικές κινήσεις, αναμένεται να καθορίζουν τις εξελίξεις για το επόμενο διάστημα.
Ο όγκος των επισφαλών στοιχείων ενεργητικού των τραπεζών εξακολουθεί να είναι πολύ μεγάλος και θεωρείται ότι αυτό θα συνεχίσει να εμποδίζει την εξομάλυνση της λειτουργίας των χρηματοοικονομικών αγορών και την αύξηση της πιστωτικής επέκτασης των τραπεζών.
Οι ανάγκες επιπλέον κεφαλαιακής ενισχύσεως των τραπεζών συνεχίζονται, ιδιαίτερα στο Ην. Βασίλειο, την Ιρλανδία και τη Γερμανία, με ουσιαστική κρατικοποίηση κάποιων τραπεζών σε αυτές τις χώρες, ενώ στις ΗΠΑ δεν αποκλείεται η κρατική απορρόφηση τοξικών ενεργητικών, αν και η ανάγκη πώλησης παγίων από τις τράπεζες είναι εμφανής.
Ολα πλέον είναι ήδη διαφορετικά. Στην κορυφή της λίστας π.χ. με βάση την κεφαλαιοποίηση των 200 κορυφαίων τραπεζικών ιδρυμάτων στις 21.1.2009, φιγουράρουν πλέον δύο κινεζικές τράπεζες οι Industrial & Commercial Bank of China και η China Construction Bank. Η ευνοημένη από τις ανακατατάξεις στις ΗΠΑ JPMorgan Chase & Co. διασώζεται καταλαμβάνοντας την τρίτη θέση, ενώ ακολουθεί η βρετανική HSBC και η ιαπωνική Mitsubishi UFJ Financial Group. Μία τρίτη κινεζική τράπεζα, η Bank of China, βρίσκεται πάνω από την αμερικανική Wells Fargo & Co. που βρίσκεται μόλις μία θέση πάνω από την ισπανική Santander (8η θέση). Η τελευταία κατατάσσεται μάλιστα τρεις θέσεις πάνω από την κορυφαία ελβετική τράπεζα UBS AG και τέσσερις θέσεις πάνω από τον άλλοτε αμερικανικό κολοσσό την Goldman Sachs.
Η Bank of America Corp. (14η θέση) και η ο ιαπωνικός κολοσσός της Sumitomo Mitsui Financial Group (17η θέση) μόλις και ξεπερνούν τη δοκιμαζόμενη γαλλική τράπεζα BNP Paribas (19η θέση) που όμως βρίσκεται υψηλότερα από τη δεύτερη μεγαλύτερη ελβετική τράπεζα, την Credit Suisse Group (25η θέση). Μία μόλις θέση πιο κάτω βρίσκεται η ιταλική UniCredit, που ξεπερνά όμως με διαφορά την άλλοτε νούμερο ένα τράπεζα του κόσμου την αμερικανική Citigroup, η οποία βρέθηκε στην 32η θέση.

Η ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΕΣ...
Η κεφαλαιοποίηση της τελευταίας μάλιστα δεικνύει εύλογα το εύρος των ανακατατάξεων που συντελούνται, καθώς υπολείπεται κατά πολύ της κεφαλαιοποίησης που είχε η Εθνική κατά το υψηλό της στον τελευταίο ανοδικό κύκλο των μετοχών.
Η γαλλική Societe Generale (35η θέση) ξεπερνά την άλλοτε κραταιά Morgan Stanley (37η θέση) αλλά και την επίσης γαλλική Credit Agricole (38η θέση).

Η Banco do Brasil από τη Βραζιλία (39η θέση) ξεπερνά όχι μόνο τη σκανδιναβική Nordea (41η θέση) αλλά και τον γερμανικό κολοσσό την Deutsche Bank, που βρέθηκε στην 46η θέση με κεφαλαιοποίηση όσο οι μεσαίες ελληνικές τράπεζες στις καλές ημέρες.
Η περίφημη βρετανική Lloyds Banking Group έχει πλέον καταρρεύσει στην 59η θέση, ενώ μερικές θέσεις πιο κάτω συναντάμε τη μεγαλύτερη τουρκική τράπεζα την Akbank (68η θέση) στην οποία είχε αγοράσει σημαντικό ποσοστό η Citigroup λίγο πριν ξεσπάσει η κρίση. Μερικές θέσεις πιο κάτω (72η θέση) βρίσκεται η Εθνική.
Στην 123η θέση βρίσκεται η EFG Eurobank Ergasias, η οποία ξεπερνά τις άλλοτε κραταιές Sumitomo Trust & Banking, Mediobanca, State Street και Julius Baer Holding. Η μεγαλύτερη αυστριακή τράπεζα η Erste Bank και η γερμανική Commerzbank βρέθηκαν στην 105η και στην 106η θέση αντίστοιχα, δηλαδή λίγο πιο πάνω από την EFG Eurobank Ergasias (121η θέση).
Η τελευταία μαζί με τις ιταλικές Unicredit και Intesa Sanpaolo, τις αυστριακές Erste Bank και Raiffesen, τη γαλλική Societe Generale, τη βελγική KBC, τη γερμανική Bayern Landesbank και τη σουηδική Swedbank ασκούν πιέσεις σε ΕΕ και την ΕΚΤ, ώστε να ενισχύσουν την δοκιμαζόμενη Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, περιοχή στην οποία έχουν ισχυρή παρουσία.
Η Alpha Bank, βρίσκεται στην 134η θέση, δηλαδή πιο πάνω από τη σουηδική Swedbank και την αυστριακή Raiffeisen International Bank Holding, οι οποίες βρίσκονται μερικές θέσεις υψηλότερα της Πειραιώς (146η θέση) αμφότερες πάνω από τη γερμανική Deutsche Postbank.
Η Marfin Popular Bank (160ή θέση) βρίσκεται μία θέση πάνω από την Abu Dhabi Commercial Bank, αλλά επτά θέσεις πάνω από την ελληνικών συμφερόντων ελβετική τράπεζα EFG International (167η θέση) που βρίσκεται μερικές μόνο θέσεις πάνω από την Αγροτική (178η θέση).

Οι αιτίες της κοσμογονίας
Η τρέχουσα κρίση προκλήθηκε από την πιο διευρυμένη μόχλευση και τη μεγαλύτερη πιστωτική φούσκα στην ανθρώπινη ιστορία. Ο υπερβολικός δανεισμός από χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και ορισμένους τομείς του επιχειρηματικού και δημοσίου τομέα, ο οποίος στόχευε να παρέχει ανάπτυξη σε διάφορες οικονομίες και τομείς, οδήγησε αντίθετα σε υπερβολική μόχλευση, δημιουργώντας παντού φούσκες: Φούσκα στη στέγαση, στις υποθήκες κατοικιών, στις μετοχές, στα ομόλογα, στις πιστώσεις, στα προϊόντα, στα ιδιωτικά και δημόσια αμοιβαία κεφάλαια, όχι μόνο στις ΗΠΑ αλλά και σε όλον τον κόσμο.
Τράπεζες κατέρρευσαν (Lehman, ισλανδικές), πωλήθηκαν (Merrill Lynch, Bear Stearns), ή τέθηκαν ουσιαστικά υπό κρατικό έλεγχο (Fannie Mae, Freddie Mac, AIG).
Παρά το γεγονός ότι η τρέχουσα κρίση ξεκίνησε στα μέσα του 2007, ήταν η πτώχευση της Lehman και τα συνακόλουθα ερωτηματικά ως προς το γιατί δεν απετράπη, που πυροδότησαν το συστημικό ρίσκο στην παγκόσμια οικονομία και διέρρηξαν την αμοιβαία εμπιστοσύνη ανάμεσα στους παράγοντες της αγοράς.
Η κρίση που ξεκίνησε από την απαξίωση απλών αλλά και πιο σύνθετων τραπεζικών προϊόντων συνδεδεμένων με τις τιμές των κατοικιών στις ΗΠΑ, γρήγορα μετατράπηκε σε κρίση διατραπεζικής εμπιστοσύνης και κρίση ρευστότητας, καθώς οι μαζικές ρευστοποιήσεις και οι αναγκαστικές πωλήσεις στοιχείων του ενεργητικού (forced sales) από hedge funds, αμοιβαία κεφάλαια και άλλους θεσμικούς επενδυτές ανά τον κόσμο αποτέλεσαν τη μόνη λύση στα margin calls και στη μείωση της μόχλευσης (deleveraging), επιταχύνοντας την πτώση των αγορών. Η διατραπεζική αγορά όχι μόνο στο ευρώ (euribor) και το δολάριο (libor) αλλά και στα ασιατικά νομίσματα (taibor, hibor) σταμάτησε να λειτουργεί, δημιουργώντας συνθήκες πιστωτικής ασφυξίας (credit crunch), ενώ η αναζήτηση προστασίας μέσω των πιστωτικών παραγώγων εκτόξευσε τα αντίστοιχα spreads, αυξάνοντας το τελικό κόστος δανεισμού.

Αγνωστο ακόμη το τελικό κόστος
Το συνολικό πραγματοποιηθέν κόστος από απομειώσεις της κρίσης διαμορφώνεται μέχρι στιγμής στα 1,1 τρισ. δολ, ενώ οι αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου προς ενίσχυση των κεφαλαίων των τραπεζών ανέρχονται στα 950 δισ. δολ. Πλέον, οι προσδοκίες αναφορικά με τις συνολικές απομειώσεις μόνο των τραπεζών είναι ότι αυτές θα ξεπεράσουν τα 2 τρισ., ενώ οι τράπεζες εκτιμάται ότι θα χρειαστούν άλλα 600 δισ. δολ. τουλάχιστον για να ενισχύσουν τα ίδια κεφάλαιά τους, καθώς οι ζημίες δημιούργησαν θέμα επάρκειας κεφαλαίων για πολλές τράπεζες. Το τελικό κόστος θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από την επαναλειτουργία των αγορών χρεογράφων και τη διαμόρφωση ρεαλιστικών τιμών αλλά και από το πώς θα επηρεάσει η ύφεση τα παραδοσιακά χαρτοφυλάκια δανείων.
Η κερδοφορία των τραπεζών θα επηρεαστεί επίσης αρνητικά και από τη μείωση των ρυθμών αύξησης δανεισμού, του επιτοκιακού περιθωρίου αλλά και από τη μείωση των εσόδων από επενδυτική τραπεζική. Ενώ η πτώση της αξίας των στοιχείων ενεργητικού τους και η έλλειψη ρευστότητας επηρεάζουν τον κλάδο, η κεφαλαιακή ενίσχυση των τραπεζών γίνεται επίσης πολλές φορές με αυστηρούς όρους που επηρεάζουν τη μελλοντική κερδοφορία τους και πολλές φορές συνοδεύονται και από την έκδοση νέων μετοχών (dilution).


Κέρδος   25/1/2009