• TwitterFacebookRss feed

Η ιστορία του ιστορικού πιεστηρίου της εφημερίδας «Εμπρός», που αν και έχει χαρακτηριστεί μνημείο από το υπουργείο Πολιτισμού, σήμερα είναι άφαντο

Το ιστορικό κτίριο της οδού Ρήγα Παλαμίδη στην περιοχή του Ψυρρή με την εμβληματική επιγραφή «Εμπρός» στέγασε για πολλές δεκαετίες το τυπογραφείο της ομότιτλης εφημερίδας. Στο πιεστήριό του τυπώνονταν καθημερινά η ειδησεογραφία, οι αναλύσεις και τα περίφημα χρονογραφήματα της εφημερίδας. Σήμερα ο εξοπλισμός του τυπογραφείου είναι άφαντος, παρόλο που έχει κηρυχθεί από το υπουργείο Πολιτισμού ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο in situ.

Το κτίριο της οδού Παλαμίδη 2, που κατασκευάστηκε το 1933, προκειμένου να στεγάσει το τυπογραφείο της ιστορικής εφημερίδας «Εμπρός» και από το 1988 και έπειτα παραστάσεις των θεατρικών ομάδων «Μορφές» και «Εμπρός», χαρακτηρίστηκε από το υπουργείο Πολιτισμού τον Ιούλιο του 1989 ιστορικό διατηρητέο μνημείο, καθώς αποτελεί σταθμό στην πνευματική ζωή της χώρας, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη του εκδοτικού τομέα. Με την ίδια απόφαση ως μνημείο in situ (κατά τόπον, δηλαδή άρρηκτα συνδεδεμένο με το χώρο όπου βρέθηκε) χαρακτηρίστηκε και ο μηχανολογικός εξοπλισμός του γιατί «προσφέρει τη δυνατότητα ολοκληρωμένης παρουσίασης της ιστορίας της εξέλιξης της εκτυπωτικής τεχνολογίας και του εκσυγχρονισμού της».

Σήμερα ο εξοπλισμός αυτός δεν βρίσκεται στη θέση του και φαίνεται πως κανένας δεν γνωρίζει πού είναι.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’90, λίγο μετά το χαρακτηρισμό του κτιρίου και του εξοπλισμού ως μνημείων, η ιδιοκτήτρια του κτιρίου Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου (σημερινή ΕΤΑΔ- Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου) παραχώρησε τον εξοπλισμό στο δήμο Αθηναίων (με πρωτόκολλο παράδοσης- παραλαβής, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της), προκειμένου να φυλαχθεί σε μια αποθήκη στο Γκάζι.

Μάλιστα, τον Ιανουάριο του 1990 η Εφορεία Νεωτέρων Μνημείων Αττικής ενημέρωνε την αστυνομία ότι γινόταν εκτέλεση εργασιών για την απομάκρυνση του εξοπλισμού, παρόλο που είχε χαρακτηριστεί μνημείο in situ.

Με το θέμα του εξοπλισμού είχε ασχοληθεί πριν από λίγα χρόνια ο Αγάπιος Καραδελόγλου, τότε υπάλληλος της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Νεώτερων και Σύγχρονων Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού και σημερινός προϊστάμενος της Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Κυκλάδων και μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων. Όπως εξηγεί στο ΑΜΠΕ ο κ. Καραδελόγλου, αναζητώντας τα ίχνη του εξοπλισμού εντόπισε επιστολή της ΚΕΔ προς τον υπουργό Πολιτισμού, Γιώργο Βουλγαράκη, όπου η Εταιρεία ζητούσε την άρση του χαρακτηρισμού in situ, επειδή ο εξοπλισμός δεν βρισκόταν πια στη θέση του. Στο έγγραφο αυτό η ΚΕΔ ισχυριζόταν πως όταν της είχε έρθει το ΦΕΚ της κήρυξης κτιρίου και εξοπλισμού, ήδη είχε παραχωρήσει τον εξοπλισμό στο δήμο για φύλαξη, προκειμένου να αδειάσει ο χώρος και να τον νοικιάσει.

Ο κ. Καραδελόγλου εκτιμά ότι ο εξοπλισμός μόνο λυμμένος θα μπορούσε να φύγει από το κτίριο και προβλέπει ότι κανείς δεν μπήκε στον κόπο να τον επανασυναρμολογήσει, οπότε είναι πιθανό να χάθηκε ή να πουλήθηκε.

Τον εξοπλισμό αναζητά σήμερα και η ΕΤΑΔ, η Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών της οποίας απέστειλε σχετική επιστολή στο δήμο Αθηναίων, ωστόσο δεν έλαβε καμία απάντηση. Σύμφωνα με πληροφορίες, η προφορική απάντηση των αρμόδιων υπηρεσιών του δήμου Αθηναίων ήταν ότι δεν έχουν βγάλει άκρη για το πού μπορεί να βρίσκεται ο μηχανολογικός εξοπλισμός! Το θέμα συζητήθηκε κατά την πρόσφατη συνεδρίαση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, με αφορμή αίτηση της ΕΤΑΔ προς το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού για αλλαγή χρήσης στο κτίριο του πρώην τυπογραφείου. Στόχος της Εταιρείας είναι αφού καθορίσει τις επιτρεπόμενες χρήσεις του κτιρίου να αναζητήσει τρόπους αξιοποίησής του και να προχωρήσει σε διαγωνισμό για τη μίσθωσή του.

Το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων γνωμοδότησε κατά πλειοψηφία υπέρ της έγκρισης της αλλαγής χρήσης του πρώην τυπογραφείου σε χώρο συνάθροισης κοινού, αλλά για πολιτιστική χρήση (επιτρέποντας και συνοδές χρήσεις), διότι κάτι τέτοιο συνάδει με το χαρακτήρα του ιστορικού κτιρίου.

Επίσης, η ΕΤΑΔ αιτήθηκε την άρση του χαρακτηρισμού in situ του εξοπλισμού, καθώς δεν στεγάζεται πια στο κτίριο, αίτημα που όμως απορρίφθηκε από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, καθώς για να προχωρήσει σε άρση πρέπει να συντρέχει πλάνη περί τα πράγματα. Εξάλλου, τα μέλη του Συμβουλίου τόνισαν ότι είναι αναγκαία η εύρεση του μηχανολογικού εξοπλισμού του τυπογραφείου, προκειμένου να επανατοποθετηθεί στο κτίριο. Υπήρξαν, πάντως, και οι απόψεις μελών του Συμβουλίου που υποστήριξαν ότι απουσίας του εξοπλισμού, ίσως θα είχε νόημα να αποχαρακτηριστεί όλο το κτίριο, καθώς πρόκειται για αδιάσπαστη ενότητα. Κάτι τέτοιο, ωστόσο, απορρίφθηκε.

«Ο εξοπλισμός ήταν αναπόσπαστο κομμάτι του χαρακτηρισμού του κτιρίου και χωρίς αυτόν το κτίριο δεν έχει αρχιτεκτονική αξία. Το θέμα πρέπει να επανεισαχθεί για τον αποχαρακτηρισμό όλου του κτιρίου», παρατήρησε ο Ιορδάνης Δημακόπουλος, επίτιμος γενικός διευθυντής του υπουργείου.

«Διαφωνώ με την άποψη αυτή. Το κτίριο κηρύχθηκε μνημείο λόγω του τυπογραφείου, αλλά αποτέλεσε και μέρος μιας βιοτεχνικής δραστηριότητας που κυριαρχούσε στην περιοχή του Ψυρρή και η οποία χάθηκε γρήγορα λόγω της ανάπτυξης και της μετατροπής της περιοχής σε διασκεδασούπολη. Σήμερα δεν μας έχει απομείνει η μηχανή εκτύπωσης, οπότε δεν μπορούμε να μιλάμε ούτε για χαρακτηρισμό ούτε για αποχαρακτηρισμό. Εξάλλου, μία μέρα μπορεί να βρεθεί. Εκτός από τον εξοπλισμό, υπάρχει το κέλυφος που είναι συνδεδεμένο με την περιοχή και θα έπρεπε να διατηρηθεί, γιατί συμβάλει στην καλύτερη προστασία της περιοχής του Ψυρρή», επισήμανε από την πλευρά του ο καθηγητής Αρχιτεκτονικής του ΕΜΠ, Παναγιώτης Τουρνικιώτης.

«Η κήρυξη του κτιρίου έγινε γιατί συμπυκνώνει την ιστορία του Τύπου και της Ελλάδας», πρόσθεσε ο καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Νίκος Ζίας.

Το κτίριο στην οδό Ρήγα Παλαμίδη 2 στου Ψυρρή χτίστηκε το 1933 και στέγασε το τυπογραφείο της εφημερίδας «Εμπρός» ως το 1985. Το 1988 η ιδιοκτήτρια Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου το μίσθωσε στον ηθοποιό και σκηνοθέτη Τάσο Μπαντή, ο οποίος στέγασε παραστάσεις του θεατρικού οργανισμού «Μορφές» και στη συνέχεια της Εταιρείας Θεάτρου «Εμπρός».

Μετά το θάνατο του Τάσου Μπαντή το 2007 το κτίριο σταμάτησε να χρησιμοποιείται και εγκαταλείφθηκε. Το υπουργείο Πολιτισμού, επί υπουργίας Παύλου Γερουλάνου, είχε διερευνήσει τη δυνατότητα να παραχωρηθεί ο χώρος σε θεατρικές ομάδες για παραστάσεις, ωστόσο διαπιστώθηκε ότι δεν πληροί καμία συνθήκη ασφάλειας και βρίσκεται σε πολύ κακή κατάσταση. Μέχρι πρόσφατα, ωστόσο, το κτίριο λειτουργούσε ως θέατρο, από πολιτιστική ομάδα που το είχε καταλάβει.

News Room «Κέρδος» με πληροφόρηση από το ΑΠΕ - ΑΜΠ


Κέρδος