• TwitterFacebookRss feed

Μερεμέτια και μεταρρυθμίσεις στα ΑΕΙ



Του Χ. Κ. Τσούκα

Υποτίθεται ότι το νομοσχέδιο για τα ΑΕΙ που κατέθεσε η υπουργός Παιδείας πρόσφατα στη Βουλή αποσκοπεί να μεταρρυθμίσει τα πανεπιστήμια. Η πραγματικότητα είναι ότι, αν και επιφέρει μερικές ουσιαστικές για την αθλιότητα των σημερινών ΑΕΙ αλλαγές, αφήνει άθικτα τόσο τη δομή διακυβέρνησης όσο και το ευρύτερο πλαίσιο λειτουργίας των ΑΕΙ. Οι αλλαγές είναι στην ουσία τους άτολμες. Αποσκοπούν να καταπραύνουν την ΠΟΣΔΕΠ (χωρίς να το καταφέρουν φυσικά), όχι να «επανιδρύσουν» το σύστημα. Τα πανεπιστήμια έχουν ανάγκη από αλλαγές τις οποίες, ωστόσο, δεν σηκώνει το μετριοκρατικό πολιτικό μας σύστημα.

Ετσι, λοιπόν, οι φοιτητές εξακολουθούν να συμμετέχουν με συντελεστή βαρύτητας 0.4 έναντι 0.5 των μελών Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ), πρωτοφανές ποσοστό σε όλη την Ευρώπη! Αντί να ενισχύσει την αυτοδιοίκηση των πανεπιστημίων με τη θέσπιση διοικητικών συμβουλίων (Boards of Trustees), τα οποία θα μεριμνούν για τον έλεγχο της νομιμότητας στα πανεπιστήμια (όπως γίνεται π.χ. στο Πανεπιστήμιο Κύπρου), το υπουργείο Παιδείας κρατά αυτό τον ρόλο για τον εαυτό του, μετά από ενστάσεις σε θέματα εκλογών και προαγωγών μελών ΔΕΠ. Αντί να θεσπίσει αυστηρούς κανόνες για την αναβάθμιση των σπουδών, συμπεριλαμβανομένων μέτρων διαγραφής φοιτητών μετά από αλλεπάλληλες ανεπαρκείς επιδόσεις (βλέπε πάλι το Πανεπιστήμιο Κύπρου), επιτρέπει τον χρόνο φοίτησης να είναι έως διπλάσιος του τυπικού χρόνου σπουδών συν δύο εξάμηνα, μετά από απόφαση της Συγκλήτου. Αντί να καταργηθεί η αρχαϊκή πλέον διάταξη περί πανεπιστημιακού ασύλου, η άρση του εναποτίθεται στην πλειοψηφία του Πρυτανικού Συμβουλίου. Λες και το Πρυτανικό Συμβούλιο είναι ένα είδος Μεγάλου Αδελφού να επιβλέπει τι παράνομες πράξεις γίνονται στο πανεπιστήμιο 24 ώρες την ημέρα! Αντί να δημιουργηθεί ένα θεσμικό πλαίσιο που θα ενθαρρύνει τον ανταγωνισμό των πανεπιστημίων, συνδέοντας τα αποτελέσματα της αξιολόγησής τους με τη χρηματοδότησή τους, καθιερώνονται απλώς τετραετείς συμβάσεις υπουργείου Παιδείας - πανεπιστημίων. Αντί να ωθηθούν τα πανεπιστήμια να αναζητούν πόρους εκτός του κρατικού προϋπολογισμού, οι νέοι γραμματείς, που προβλέπει το νομοσχέδιο, θα μεριμνούν απλώς για τη διαχείριση της τρέχουσας κατάστασης. (Μόνο δημοσιογράφοι που δεν έχουν ιδέα από μάνατζμεντ τους αποκαλούν «μάνατζερ»!). Αντί να προβλεφθεί η δυνατότητα σύνδεσης ενός μέρους της αμοιβής των μελών ΔΕΠ με την επίδοσή τους, δεν γίνεται καμιά αναφορά στο θέμα. Αντί να θεσπισθεί η υποχρεωτική συμμετοχή πανεπιστημιακών από δύο τουλάχιστον αλλοδαπές χώρες στις εισηγητικές επιτροπές για την εκλογή και προαγωγή μελών ΔΕΠ (όπως ισχύει στο Πανεπιστήμιο Κύπρου), προβλέπεται απλώς η δυνατότητα ενός μέλους να είναι από αλλοδαπό πανεπιστήμιο. Αντί να καταργηθεί το περίφημο δωρεάν σύγγραμμα και τα σχετικά κονδύλια να διοχετευθούν για τη δημιουργία σύγχρονων δημόσιων βιβλιοθηκών, ο θεσμός του δωρεάν συγγράμματος παραμένει, προς μεγάλη ικανοποίηση των καθηγητών που βλέπουν ότι το εισόδημά τους δεν θα μειωθεί.

Στο σχέδιο νόμου συνυπάρχει η προώθηση της αυτοδιοίκησης, μέσα από τη θέσπιση Εσωτερικών Κανονισμών στα πανεπιστήμια, με ένα αθεράπευτα ελλαδικό μικρομάνατζμεντ: Τα πανεπιστήμια ωθούνται να ανακαλύψουν το Διαδίκτυο (χωρίς ωστόσο να μας πει ο νομοθέτης τι θα γίνει αν άτομα ή τμήματα αδιαφορήσουν) και προτρέπει τους καθηγητές να δίνουν στους φοιτητές τους το περίγραμμα του μαθήματος την πρώτη εβδομάδα διδασκαλίας! Δεν κατάφερα να εξακριβώσω φήμες που λένε ότι καθιερώνει και συγκεκριμένες ώρες γραφείου!

Ο κ. Καραμανλής μερεμετίζει το σύστημα της Ανώτατης Εκπαίδευσης και το βαφτίζει μεταρρύθμιση. Η χώρα έχει ανάγκη από ρηξικέλευθες τομές που θα την ωθήσουν να βγει με αξιώσεις στον 21ο αιώνα και, αντ΄ αυτού, έχει κυβερνήσεις που συμβιβάζονται με τη μετριότητα, όταν δεν τρομοκρατούνται από τις θορυβώδεις μειοψηφίες που καταλαμβάνουν πανεπιστημιακές σχολές και παρελαύνουν εθιμοτυπικώς κάθε βδομάδα στο κέντρο της Αθήνας. Η δύστυχη η αξιωματική αντιπολίτευση, ανίκανη να αρθρώσει έναν προοδευτικό μεταρρυθμιστικό λόγο, υπερασπίζεται τα συμφέροντα των πανεπιστημιακών συντεχνιών και αλιεύει ψήφους καταφεύγοντας στον παραδοσιακό λαϊκισμό και την πολωτική, πλην ανερμάτιστη, αντιπολίτευση.

Τυχερός, φυσικά, ο κ. Καραμανλής. Τα όποια δειλά και άτολμα μέτρα του φαντάζουν άλματα μπροστά στην παράλυση που υπερασπίζεται η αντιπολίτευση παραφράζοντας τον Νιλ Αρμστρονγκ, το σχέδιο νόμου για τα ΑΕΙ φαντάζει πιθανώς ένα μεγάλο βήμα στη σημερινή πανεπιστημιακή διάλυση, αλλά είναι ένα πολύ μικρό βήμα για την αναγέννηση της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης.


Ο κ. Χαρίδημος Κ. Τσούκας είναι καθηγητής Οργανωσιακής Θεωρίας στο ALBA (στην ερευνητική θέση «Γεώργιος Δ. Μαύρος») και στο Πανεπιστήμιο Warwick, και διευθυντής του διεθνούς ακαδημαϊκού περιοδικού «Organization Studies»


Κέρδος   22/2/2007